Esme Wiegman: Alles heeft zijn tijd

“Werken in de Tweede Kamer is voortdurend worstelen met de tijd en leven met de klok. Dat is gewoon de werkelijkheid.” Esmé Wiegman spreekt haar woorden als Kamerlid voor de ChristenUnie. Aan haar pols een flinterdun Swatch-horloge. In haar politieke werk is tijd een feitelijk en praktisch gegeven, dat ze ook zo hanteert. Maar ze is ook bereid er vanuit filosofisch en levensbeschouwelijk perspectief over te praten.

Heeft tijd voor u als christen tevens een bijbelse connotatie? “Een van mijn favoriete bijbelgedeelten is Prediker 3. Er is een tijd om te baren, een tijd om te sterven, een tijd om te planten, een tijd om te rooien, een tijd om te doden, een tijd om te helen… Zo gaat dat nog een poosje door. Dat is het hele grote perspectief van wat leven is. Het is heel intens. Tegelijk heeft het ook iets relativerends hoe het begrip tijd een plek heeft gekregen in de Bijbel.”

Heeft u vanuit dat perspectief het idee dat ons leven leven zich afspeelt binnen een statische tijdsdimensie, of eerder langs een evoluerend tijdstraject? “Daar hebben we als christenen een bijzondere tijdbalk voor. Onze jaartelling is die van voor Christus en van na Christus. Christus is voor ons een middelpunt van de tijd. Zijn leven hier op aarde is een heel cruciaal moment geweest. In de periode na Christus zit je veel meer met het eind der tijden en de laatste dagen.”

Misschien ontmoeten verschillende overtuigingen elkaar daar. Het ‘stoppen’ van de Maya-kalender op 21 december 2012 bijvoorbeeld, brengt sommigen tot de gedachte dat de tijd of de schepping op die dag zal eindigen. “Ik ben absoluut niet van ‘dan en dan is het moment van het einde van de wereld’. Zo leef ik niet. Ik ben ook niet op die manier met data bezig. Maar waar Jezus zelf ook zegt: let op als je in een periode zit van rampen en aardbevingen… Dat zijn wel tekenen van de tijd.” Denkt u dat we nu in die tijd zitten? “Het is veel meer de opmerkzaamheid van wat Jezus heeft gezegd. In die zin heb ik de inslag van een Maarten Luther, die zei: Ook al zou Jezus morgen terugkomen -het eind van deze wereld- dan plant ik vandaag gewoon nog een boom.”

Hoe verhouden de oude en die nieuwe wereld zich tot elkaar vanuit uw politiek oogpunt? “Er is onrecht dat bestredenen moet worden. Dat is de werkelijkheid van deze wereld, zo lang als die bestaat. Om recht en gerechtigheid op te zoeken en eerlijk te delen is ook politiek nodig. Dat is de taak van de politiek op dit moment. Maar ik geloof in een toekomst waarin geen onrecht meer bestreden hoeft te worden, omdat dan alles nieuw is.” Komt die toekomst uit vergaderzalen of van boven? “Dat komt echt van boven, gelukkig. “Een Doomsday? “Nee, een geweldige Victory Day. Als christen wil ik in de politiek iets van die heelheid zoeken, en helpen dat op kleine schaal toch voor elkaar te krijgen. Het is voor mij een heel mooi perspectief, dat me inspireert voor mijn werk. Juist met zo’n perspectief van volop in het leven staan en concreet bezig zijn, is dat de werkelijkheid waar ik in leef.”

De Rooms-Katholieke Kerk en de Protestantse Kerk Nederland mogen in veel aspecten een verschillende kijk op dingen hebben, ze zijn het er over eens dat binnen tien jaar een kwart van de kerken in Nederland de deuren gesloten zal hebben. Hoe ziet u die ontwikkeling? “Het is best ingewikkeld. Er worden misschien kerkdeuren gesloten, maar ik constateer dat er in Nederland nog steeds een heel actieve christelijke beweging is die echt gegrepen is door het geloof. Er verdwijnen misschien klassieke Nederlandse kerkgebouwen, maar ik weet dat er ondertussen ook nieuwe christengemeenschappen ontstaan in garageboxen in de Amsterdamse Bijlmer.”

Hoe relateert deze tijd zich voor u aan de politiek? “In de politiek is het ‘leven op de klok’ en bezig zijn met de vraagstukken van deze tijd.” Wat staat daarin centraal, naast gerechtigheid en eerlijk delen? “Iedereen heeft het over integratie en over Islam. Maar ik vind de enorme eenzaamheid een van de kenmerken van deze tijd, en tegelijk een politiek vraagstuk. We hebben het over vergrijzing en toenemende zorgkosten. Maar als ik in de zorg rondkijk, zie ik als allergrootste probleem: de eenzaamheid. Er zijn mensen die het zelf zo benoemen, maar het wordt ook heel veel in stilte beleefd. Ik ben ervan overtuigd dat, als je dieper doorvraagt naar onderliggende oorzaken, eenzaamheid een heel groot probleem is. Ik denk dat sociale netwerken veel minder vanzelfsprekend en hecht zijn dan vroeger. Er is minder tijd en aandacht voor het ‘er zijn voor elkaar’.”

Vooral bij jongeren zie je juist wel enorme sociale netwerken. Zijn die van een andere aard, waardoor er toch een soort mentale eenzaamheid is? “Klopt. In de trant van: Ik zit hier wel midden tussen de andere mensen, maar ik voel me zo weinig verbonden met…. Mensen staan verder van elkaar af.” Is dat mede doordat ze elkaar minder nodig hebben, nu alles overal te verkrijgen is? “Economische zelfstandigheid is geweldig, maar dit is wel een keerzijde.”

Wat is uw persoonlijk concept van tijd? “Ik herken me heel erg in Prediker: Alles heeft zijn tijd. Ik ben een paar keer in Afrika geweest. Daar is tijd iets heel anders. Op het platteland van Afrika leven de mensen veel meer met waar staat de zon? Regent het of is het droog? Wat betekent dat voor de invulling van mijn dag? Verbondenheid met de natuur, de realiteit van het moment pakken. Dat zijn we hier wel kwijtgeraakt. Hier leven we gewoon op de klok en veel minder in verbondenheid met ‘wat voor een tijd is het nu’.”

Het is daarentegen misschien wel zo, dat je een complexe economie bijvoorbeeld alleen kunt ontwikkelen door het hanteren van kloktijd? “Efficiënt met je tijd omgaan is best goed. Ik denk dat dat in zekere zin heel veel welvaart en economische voorspoed heeft gebracht. En dat het ook heel veel mensen stimuleert om dingen uit zichzelf te halen. Dat zijn mooie elementen. Aan de andere kant zijn economische voorspoed en welvaart ook beperkt. Op het moment dat je los raakt van de natuur, van de schepping, wanneer je alleen maar bezig bent met produceren en je je onvoldoende bewust bent van de tijd… Voor je het weet ben je ook dingen aan het misbruiken, aan het over-produceren en hou je onvoldoende rekening met wat er aan voorraad is.”

Meent u dat tijd behoort tot de schepping, of heeft de schepping plaatsgevonden in een soort continuüm waar tijd al was? ”Ik denk dat de basis van tijd ligt in het onderscheid dat God maakt tussen dag en nacht.” Is tijd daarmee ook onderdeel van de schepping, of was het een gegeven waarin zij kon plaatsvinden? “God is er altijd geweest, ook voor de schepping.” Zijn er nog meer scheppingen van dezelfde schepper denkbaar? “Als God is zoals hij zich in de Bijbel openbaart, is hij heel goed in staat om ook andere dingen te scheppen. Het is niet uitgesloten, maar het is voor mijn bestaan niet relevant. Voor mijn bestaan is veel meer relevant wie God is, wat hij tot mij te zeggen heeft en waar hij mij heeft geplaatst.”


Lees het hele interview in het boek Tijd voor Politiek! De rijk met zwart/wit-foto’s geïllustreerde bundel telt 291 pagina’s en is leverbaar vanaf 25 juni 2012.

Bij de bundel hoort kosteloos een full colour versie voor de iPad.
De iPad-versie is ook los te bestellen.

Info + direct bestellen: http://www.gopher.nl/shop/title.asp?barcode=ISBN&id=9789051797824